34. 6 oktober 1989

Een zinsnede uit de notulen van een vergadering zette mij aan het denken. De daarin verkondigde stelling was dat de stad Leiden door zijn linkse signatuur ongunstig zou afsteken ten opzichte van zijn buurgemeenten en als vestigingsplaats minder aantrekkelijk zou zijn voor ondernemers. Ik wil het niet over die vergadering hebben, noch over de persoon, die zo'n uitspraak doet.

Ik vind het wel een hoogst interessante opmerking, omdat ik deze stelling nog nooit eerder gehoord heb. Ik vroeg mij af of het de laatste tijd is voorgekomen, dat een onderneming afzag van vestiging in een stad - waar dan ook - uitsluitend of mede door het feit, dat die stad een socialistisch, of links-liberaal, bestuur had. Mij zijn geen voorbeelden bekend. Net zo min als ik weet, dat de werkgelegenheid in steden met een liberale of christen-democratische meerderheid in het stadsbestuur beter of gunstiger is. Ook daarvan ken ik geen voorbeelden.

En dat is niet verwonderlijk. De moderne ondernemer aanvaardt uiteraard dat hij met zijn bedrijf moet leven en werken in een samenleving, waarin allerlei grondrechten functioneren, zoals vrije vakbonden, die in de wet- en regelgeving van het land hun bescherming en erkenning vinden. En dus aanvaardt hij ook de samenstelling van een gemeenteraad, die door de verkiezingsuitslag wordt bepaald. Ik geloof er dan ook niets van, dat een de moderne ondernemer de politieke kleur van een gemeente belangrijk vindt.

Voor mij is de meest belangrijke vraag: is het ondernemersklimaat in socialistisch bestuurde gemeentes nu slechter dan in de rechtse gemeentes? Want daar kijkt de ondernemer naar: wat is het ondernemersklimaat van de gemeente, waarin hij zijn bedrijf wil vestigen. Is de ligging gunstig? Zijn er goede weg- en of spoorverbindingen? Zijn de door hem benodigde voorzieningen er? Hoe is de scholing van het aan te trekken personeel en wat is de kwaliteit van de dienstverlening van desbetreffende gemeente. Op basis van zijn bevindingen neemt hij uiteindelijk een beslissing.

Bovendien, zo vraag ik mij af. Wat maakt het uit voor zo'n ondernemer of hij zich in een linkse of rechtse gemeente bevindt? De laatste tijd heeft ook de sociaaldemocratie geleerd om te gaan met termen als marktmechanismen en kosten-batenanalyses en weet men ook, dat een goed lopend bedrijf van groot belang is voor de plaatselijke samenleving. Zo lang dat bedrijf goed loopt, zal dus het door geen van beide soorten gemeentes worden lastig gevallen. Zodat daarin geen verschil is tussen een linkse en een rechtse stad.

Misschien dat een linkse gemeente dat bedrijf zal benaderen om haar in het oplossen van problemen rond de werkloosheid een helpende hand te reiken, bijvoorbeeld door extra arbeidsplaatsen te scheppen. Een liberale stad is meer geneigd het marktmechanisme te laten gelden - als je produkt niet gekocht wordt, moet je stoppen met het maken ervan en je bedrijf sluiten - en de ondernemer als het met het bedrijf niet goed gaat, aan zijn lot over te laten en de werkloosheid, die van zo'n sluiting het gevolg is, als een onontkoombaar gevolg te nemen. In een linkse stad wordt werkloosheid gezien als een maatschappelijk onaanvaardbare zaak en zal men dus meer geneigd zijn met het bedrijf mee te denken over mogelijke oplossingen voor de problemen en sneller met al of niet financiële hulp aan te komen zetten om sluiting van het bedrijf te voorkomen.

Is het misschien toch zo, dat een ondernemer beter af is in een linksbestuurde stad?