53. 16 februari 1990

Wat stelt u zich voor bij een huisje van 60.000 gulden? Ik doe dan mijn ogen stevig dicht en, sterk denkend aan dat bedrag, zie ik een schots en scheef, van ellende aan elkaar hangend krotje aan een achteraffe Leidse gracht of steeg. Zoals ik die ken van oude foto's van de paradijssteeg. Krotten, waar jaren en jaren niets aan is gedaan, waar ratten en muizen vrij spel hebben. In de Haver- en Gortbuurt heb ik ze nog gezien. Kleine wevershuisjes, die met achterkanten tegen elkaar aan stonden en waar het daglicht alleen van de straatzijde in de bedompte en vochtige woonkamer komt. Hele gezinnen woonden erin en dan nog was de beste ruimte, namelijk waar het daglicht het krachtigst is, bestemd om het weefgetouw te plaatsen. Terecht zijn ze in al die saneringen van de zeventiger en tachtiger jaren met de grond gelijk gemaakt en vervangen door modernere huizen, duurder, hoewel ook vaak tochtig en krakkemikkig gebouwd.

In die nog bestaande huisjes van 60.000 guldens of in flatjes en bovenhuizen van die prijsklasse wonen niet de rijke Leidenaren, maar uitkeringsgerechtigden, de langdurig werklozen, de Turken en Marokkanen, de een-oudergezinnen. Het merkwaardige nu is, dat in vroeger dagen de Partij van de Arbeid opkwam voor juist deze maatschappelijke groepen. Voor de oorlog zorgden ze ervoor dat de werklozen brandstoffen voor hun verwarming kregen tegen een prijs, die ze konden betalen en zagen ze toe op het op peil houden van de werkloosheidsuitkeringen. Na de laatse oorlog kwam er dankzij Drees het sociale vangnet, waar door de armen en behoeftigen in ieder geval een inkomen ontvingen, waar behoorlijk van kon worden geleefd.

Weten de jongens en meisjes van de moderne no-nonsense PvdA nog wel, wat het vangnet ook al weer is en waarvoor het nodig was? Ja, toen ze nog niet in de regering zaten, gingen ze tegen Lubbers en de zijnen tekeer, toen die het vangnet wilden afbreken, maar toen regeringsmacht door opiniepeilingen in het verschiet kwam, verzwakte de tegenstand en vonden ze ook wel, dat het vangnet wel wat goedkoper kon.

En nu zitten ze in de regering. Ze maken in de gemeenteraad de dienst uit en ziedaar! De zwaksten in onze samenleving, de 5000 werklozen in onze stad hangen weer af van wat de vakbeweging voor ze doet en van de liefdadige instelling van een dierenarts die, heel terecht overigens, vindt, dat ook uitkeringsgerechtigden recht hebben op een gezond huisdier. Inkomenspolitiek, zeggen de confraters van de dierenarts geïrriteerd, "In de winkels zie je toch ook niet verschillende prijzen".

Ik moet, als ik deze uitlating in de krant lees, even hard lachen. Wat inkomenspolitiek! Ik ken ze, die mensen, die de hele stad doorlopen omdat in een supermarkt aan de Langegracht een liter melk f.1.30 kost in plaats van f.1.32 elders. Zelfs een supermarkt doet aan inkomenspolitiek.

Nu hebben de jongens en meisjes van de PvdA hier in Leiden weer eens plannetjes gemaakt. Dat doen ze namelijk eens per vier jaar, toevallig als er verkiezingen in aantocht zijn. En wat blijkt? Die plannetjes zijn te duur. Ze kunnen niet worden betaald door het geld, dat de gemeente in kas heeft. Ik zou dan zeggen: zorg er dan voor, dat die plannetjes wat goedkoper worden, verander ze dan. Maar nee, zij vinden, dat wanneer de mensen, die in huisjes van 60.000 of minder wonen eens acht procent meer aan allerlei lasten gaan betalen, dan komen ze er wel. Het socialisme is dood, niet alleen in Oosteuropa, maar ook in Leiden.